คู่มือวิศวกรรมออยซีล & ซีลไฮดรอลิกฉบับสมบูรณ์
คลังความรู้ทางเทคนิคสำหรับวิศวกร ช่างซ่อมบำรุง และฝ่ายจัดซื้อ: รวบรวมตำแหน่งขนาดมาตรฐาน (d1 x d2 x b), ภาพภาคตัดขวาง (Schematics) ของทุกโปรไฟล์, ตารางเทียบรหัสสากล (Cross-Reference Matrix), เครื่องมือคำนวณความเร็วผิวเพลา (Shaft Surface Speed Calculator), มาตรฐานความขรุขระผิว Ra / ความแข็งเพลา HRC และคู่มือวินิจฉัยแก้ไขปัญหาซีลรั่วอย่างมืออาชีพ
มิติขนาดมาตรฐาน & ภาพตัดขวางโปรไฟล์ออยซีล (Profile Schematics)
การระบุขนาดซีล 3 ตัวเลขสากล d1 (รูในเพลา) x d2 (โตนอกเบ้าเสื้อ) x b (ความหนา) มิลลิเมตร
1 ขนาด ød: เส้นผ่านศูนย์กลางเพลาจริง (Shaft ød)
คือขนาดเพลาจริงที่ปากซีลรัดสัมผัส พิกัดความเผื่อแนะนำตามมาตรฐาน ISO h11 ปากซีลก่อนติดตั้งจะมีขนาดเล็กกว่าเพลาเล็กน้อย (Interference Fit) เพื่อให้สปริงสร้างแรงกดคงที่ โดยปลายเพลาต้องทำ มุมลบคม 15°–30° ลบมุมมน r ≥ 0.5 mm ตามแบบเพื่อป้องกันไม่ให้ขอบเพลาบาดปากซีลฉีกขาดขณะสวมใส่
2 ขนาด øD: เส้นผ่านศูนย์กลางเบ้าเสื้อ (Housing øD)
คือขนาดรูในของเบ้าเสื้อเครื่องจักร พิกัดความเผื่อแนะนำตามมาตรฐาน ISO H8 ซีลจะมีขนาดโตนอกจริงใหญ่กว่าเบ้า 0.1–0.3 mm (เปลือกยาง) หรือ 0.08–0.2 mm (เปลือกเหล็ก) เพื่ออัดแน่นแบบ Press-fit ไม่หลุดหมุนตามเพลา พร้อม มุมนำปากเบ้า 10°–15° เพื่อนำซีลเข้าได้อย่างตรงแกน
3 ขนาด H: ความหนา / ความลึกของซีล (Width H)
คือความหนาของตัวซีล (หรือตัวแปร b) โดยทั่วไปร่องเบ้าเสื้อควรลึกกว่าความหนา H ของซีลอย่างน้อย 0.5–1.0 mm เพื่อให้ซีลฝังลงไปสนิทเสมอระนาบ หรือเผื่อพื้นที่ให้เครื่องมือกดอัดส่งแรงสม่ำเสมอทั้งวงรอบ ไม่กดโดนเฉพาะจุดจนตัวซีลโก่งเบี้ยว
ตัวอย่างการวัดขนาด ออยซีล (ความหมายขนาดและตัวอย่างซีลจริง)
กรณีศึกษาจริง: การอ่านค่าขนาดซีล 2 ระดับความหนา เช่น OIL SEAL BABSL 25 × 33 × 6/6.5 mm
ค่า 6 mm คือความหนาหลักของโครงสร้างตัวซีลที่อัดจมลงในเบ้าเสื้อ ส่วนค่า 6.5 mm คือความสูงรวม (THK / H) รวมขอบยางยกสูงหรือลิปกันฝุ่นด้านหน้า การเลือกใช้สามารถใช้ทดแทนเบ้าความลึก 6 mm หรือ 6.5 mm ได้อย่างปลอดภัย
TC (DIN 3760 AS / ISO 6194-4)
ซีลยาง 2 ลิป เสริมสปริง + ลิปกันฝุ่น เปลือกนอกยางกันซึมเบ้าเสื้อขรุขระ เหมาะสำหรับงานทั่วไป รถยนต์ เกียร์ มอเตอร์
SC (DIN 3760 A / ISO 6194-1)
ซีลยางลิปเดียว เสริมสปริง ไม่มีลิปกันฝุ่น ลดความร้อนสะสม แรงต้านต่ำ เหมาะกับระบบปิดที่สะอาด เช่น ห้องเกียร์หล่อลื่นสมบูรณ์
TB (DIN 3760 BS / ISO 6194-2)
เปลือกนอกเหล็กกลึง อัดแน่นในเบ้าโลหะ ถ่ายเทความร้อนดีเยี่ยม เสริมสปริง + ลิปกันฝุ่น สำหรับเครื่องจักรหนัก
SB (DIN 3760 B / ISO 6194-2)
เปลือกเหล็ก ลิปเดียว เสริมสปริง โครงสร้างเที่ยงตรงสูง ลดแรงบิดต้านทาน ยึดเกาะเบ้าเสื้อโลหะอย่างมั่นคง
TA (DIN 3760 CS / ISO 6194-3)
ฝาประกบเหล็ก 2 ชั้น 2 ลิป แข็งแกร่งสูงสุด ทนแรงดันย้อน แรงกระแทก และงานโรงสี เหมืองแร่ เครื่องจักรขนาดใหญ่
SA (DIN 3760 C / ISO 6194-3)
ฝาเหล็ก 2 ชั้น ลิปเดียว เสริมสปริง แข็งแรงพิเศษสำหรับเบ้าขนาดใหญ่และสภาพการทำงานที่ต้องการความคงรูปขั้นสูงสุด
TCV (Medium Pressure 3–5 Bar)
ซีลทนแรงดันปานกลาง 3–5 Bar ลิปซีลสั้นหนาพิเศษ ป้องกันลิปปลิ้น (Lip Inversion) สำหรับปั๊มไฮดรอลิกและมอเตอร์ไฮดรอลิก
TCN (High Pressure 10 Bar)
ซีลทนแรงดันสูง 10 Bar (1.0 MPa) มีแหวนเหล็กประคองหลังลิป (Backup Ring) ลิปสั้นหนาพิเศษ สำหรับไฮดรอลิกปั๊มแรงดันสูง
TG4 (Corrugated Ribbed OD)
เปลือกนอกมียางลอนร่องระนาด (Corrugated) ช่วยลดแรงในการกดอัดเข้าเบ้าเสื้อ และป้องกันการรั่วซึมในเบ้าที่มีรอยขีดข่วน
VC (Springless Rubber)
ซีลยางไม่มีสปริง ลิปเดียว ขนาดบางกะทัดรัด กักเก็บจาระบีและกันฝุ่นในพื้นที่แคบ ไม่กินเพลา ประหยัดพลังงาน
DC (Double Opposed Lips)
ซีลปากตรงข้ามกัน 2 ฝั่ง เสริม 2 สปริง กั้นของเหลว 2 ชนิดไม่ให้ปะปนกัน (เช่น น้ำมันกับน้ำ หรือสารหล่อเย็น)
CASSETTE (Labyrinth Hub Seal)
ซีลเขาวงกตหลายชั้นพร้อมปลอกสวมเพลาในตัว สำหรับรถแทรกเตอร์ เพลาดุมล้อ และเครื่องจักรการเกษตรที่ลุยโคลนน้ำขัง
ตารางเปรียบเทียบรหัสมาตรฐานสากล (Universal Cross-Reference Matrix)
เปรียบเทียบรหัสโปรไฟล์ OilSealThai กับมาตรฐาน DIN 3760, ISO 6194, NOK, CFW Simrit, Dichtomatik และ SKF/Chicago Rawhide
| รุ่น (OilSealThai) | DIN 3760 | ISO 6194 | NOK | CFW Simrit | Dichtomatik | SKF / CR | คำอธิบายโครงสร้าง | แคตตาล็อก |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| TC | AS (DIN 3760) | Type 4 (ISO 6194-1) | TC | BA SL (Simrit) | WA S | HMSA10 / CRWHA1 | ซีลยาง 2 ลิป เสริมสปริง + ลิปกันฝุ่น (รุ่นมาตรฐานยอดนิยม) | ดูไซส์ |
| SC | A (DIN 3760) | Type 1 (ISO 6194-1) | SC | BA (Simrit) | WA | HMS5 / CRWH1 | ซีลยางลิปเดียว เสริมสปริง แรงเสียดทานต่ำ ประหยัดพลังงาน | ดูไซส์ |
| TB | BS (DIN 3760) | Type 2 (ISO 6194-1) | TB | B1 SL (Simrit) | WB S | CRWHA1 | ปลอกหลังเหล็กเปลือย 2 ลิป เสริมสปริง ถ่ายเทความร้อนดีเยี่ยม อัดแน่น | ดูไซส์ |
| SB | B (DIN 3760) | Type 2 (ISO 6194-1) | SB | B1 (Simrit) | WB | CRWH1 | ปลอกหลังเหล็ก ลิปเดียว เสริมสปริง ยึดแน่นในเบ้าโลหะ แรงต้านต่ำ | ดูไซส์ |
| TA | CS (DIN 3760) | Type 3 (ISO 6194-1) | TA | B2 SL (Simrit) | WC S | CRW1 / Heavy | ฝาเหล็กคู่ 2 ชั้น 2 ลิป งานหนักพิเศษ ทนแรงกระแทกและแรงสั่นสะเทือน | ดูไซส์ |
| SA | C (DIN 3760) | Type 3 (ISO 6194-1) | SA | B2 (Simrit) | WC | CRW1 | ฝาเหล็กคู่ 2 ชั้น ลิปเดียว เสริมสปริง โครงสร้างแกร่งสูงสุด | ดูไซส์ |
| TCV | Medium Pressure | Medium Pressure | TCV | BABSL (Med) | WAS P | CRW5 | ซีลทนแรงดันปานกลาง 3–5 Bar ลิปซีลเสริมความแข็งแกร่ง ยืดหยุ่นดี | ดูไซส์ |
| TCN | High Pressure (10 Bar) | High Pressure | TCN | BABSL (10 Bar) | WAP | CRW5 (HP) | ซีลทนแรงดันสูง 10 Bar ลิปสั้นหนาพิเศษ เสริมแหวนประคองเหล็ก | ดูไซส์ |
| TG4 | Corrugated AS | Type 4 (Ribbed) | TG4 | BA UMSL | WAS Y | HMSA10 RG | ซีลยาง 2 ลิป เปลือกลอนยาง (Corrugated OD) กันรั่วตามเบ้าขรุขระ | ดูไซส์ |
| VC | Springless Single Lip | Non-Spring Lip | VC | BA (Springless) | W | HM14 | ซีลยาง ลิปเดียว ไม่มีสปริง บางพิเศษ กักเก็บจาระบี ไม่กินเพลา | ดูไซส์ |
| VB | Springless Metal OD | Non-Spring Lip | VB | B1 (Springless) | WB | HM14 (Metal) | ซีลหลังเหล็ก ลิปเดียว ไม่มีสปริง กักจาระบีและกันฝุ่นในพื้นที่แคบ | ดูไซส์ |
| DC | Double Opposed Lips | Dual Spring Opposed | DC | DUO (Simrit) | WAD | CRWD1 | ซีล 2 สปริง ปากซีลสองทาง กั้นของเหลว 2 ชนิดไม่ให้ปนกัน | ดูไซส์ |
| CASSETTE | Unitized Hub Seal | Labyrinth Cassette | Cassette | Cassette Type 1/2/3 | CASSETTE | Scotseal / Mud-Ex | ซีลคาสเซ็ทกันโคลนเขาวงกต มีปลอกสวมเพลาในตัว สำหรับรถแทรกเตอร์/รถขุด | ดูไซส์ |
เครื่องคำนวณความเร็วผิวเพลา & แนะนำเนื้อยาง (Shaft Surface Speed Calculator)
คำนวณค่าความเร็วเชิงเส้นที่ผิวสัมผัสปากซีล v = (π × d × n) / 60,000 เมตร/วินาที (m/s)
ความเร็วผิว 3.93 m/s อยู่ในเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับยาง NBR (รองรับสูงสุด 12-14 m/s) มีความคุ้มค่าสูงสุดในงานหล่อลื่นน้ำมันแร่ทั่วไป
ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติเนื้อยาง (Elastomer Material Matrix)
การเลือกเนื้อยาง NBR, Viton (FKM), ซิลิโคน (VMQ), EPDM, PU และ PTFE ให้เหมาะสมกับอุณหภูมิ สารเคมี และความเร็ว
| ชนิดเนื้อยาง (Compound) | ช่วงอุณหภูมิ (°C) | ความเร็วเพลาสูงสุด | ความทนต่อน้ำมันแร่ | น้ำมันสังเคราะห์ / สารเคมี | ความทนต่อการเสียดสี | การใช้งานหลัก |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
NBR
Nitrile Butadiene Rubber
|
-40°C ถึง +120°C | 12 - 14 m/s | ดีเยี่ยม (Excellent) | ปานกลาง (Fair) | ดีมาก (High) | เครื่องยนต์ทั่วไป, เกียร์, ปั๊มน้ำมัน, ไฮดรอลิกน้ำมันแร่ |
|
FKM / VITON®
Fluoroelastomer
|
-20°C ถึง +200°C | 25 - 35 m/s | ดีเยี่ยมสูงสุด (Outstanding) | ดีเยี่ยมสูงสุด (Outstanding) | ดีมาก (High) | เครื่องจักรรอบสูง, มอเตอร์ความร้อนสูง, น้ำมันเกียร์สังเคราะห์, กรด-ด่าง |
|
VMQ (Silicone)
Silicone Rubber
|
-60°C ถึง +200°C | 15 - 20 m/s | ปานกลาง (Good with engine oil) | พอใช้ (Low against EP add.) | ต่ำ (Low tear resistance) | ซีลข้อเหวี่ยงรถยนต์, ตู้เย็น, เตาอบ, จุดที่มีความเย็นจัด |
|
PU
Polyurethane
|
-30°C ถึง +100°C | 1.0 m/s (Linear) | ดีเยี่ยม (Excellent) | ปานกลาง (Fair) | สูงสุด (Extreme High) | ซีลลูกสูบและซีลแกนกระบอกไฮดรอลิก 400 Bar ทนแรงกระแทก |
|
PTFE
Polytetrafluoroethylene
|
-80°C ถึง +260°C | Up to 40 m/s | สมบูรณ์แบบ (Inert) | สมบูรณ์แบบ (All Chemicals) | สูงมาก (Self-lubricating) | คอมเพรสเซอร์แอร์, ปั๊มสารเคมีเข้มข้น, ระบบหมุนรอบจัดมาก |
มาตรฐานเพลาและเบ้าเสื้อ (Shaft Tolerances, Hardness & Roughness Ra)
มาตรฐานผิวสัมผัสเพลาตาม DIN 3760 / ISO 6194 เพื่อยืดอายุการใช้งานซีลไม่ให้รั่วซึม
ความแข็งผิวเพลา (Shaft Hardness)
เพลาควรผ่านการชุบแข็ง (Induction / Case Hardened) ที่ความแข็ง 45 ถึง 60 HRC เพื่อป้องกันไม่ให้ปากซีลและฝุ่นผงขัดสีเพลาจนเกิดรอยร่องลึก (Wear Groove)
หากเพลามีความแข็งต่ำกว่า 45 HRC ปากซีลจะเสียดสีจนเพลาเป็นรอยและรั่วซึมภายในระยะเวลาสั้น
ความขรุขระผิวเพลา (Roughness Ra)
ค่าความเรียบผิวที่เหมาะสมที่สุดตามมาตรฐานสากล:
• Ra = 0.2 ถึง 0.8 µm
• Rz = 1.0 ถึง 4.0 µm
• Rmax ≤ 6.3 µm
ข้อควรระวัง: ห้ามเจียรนัยเพลาแบบมีเกลียวตามยาว (Lead-free plunge ground เท่านั้น) เพราะรอยเกลียวจะทำหน้าที่เหมือนใบพัดปั๊มน้ำมันออกจนซีลรั่ว
มุมลบคมเพลาและเบ้าเสื้อ (Chamfers)
เพื่อป้องกันไม่ให้ขอบคมเพลาบาดปากซีลฉีกขาดขณะสวมใส่:
• มุมลบคมปลายเพลา: ทำมุม 15° ถึง 30° ยาวอย่างน้อย 2–3 mm และลบมุมมน r ≥ 0.5 mm
• มุมนำเบ้าเสื้อ (Bore Chamfer): ทำมุม 10° ถึง 15° ความลึก 1.0–1.5 mm เพื่อนำซีลเข้าได้อย่างตรงแกน ไม่เอียงกระเท่เร่
คู่มือวิเคราะห์สาเหตุซีลรั่ว & แนวทางแก้ไข (Seal Failure Diagnostics)
วิเคราะห์ลักษณะความเสียหายของซีลและเพลา พร้อมทางแก้ที่ตรงจุดตามหลักวิศวกรรม
1. เพลาเป็นรอยร่องลึก (Shaft Wear Groove)
2. ปากซีลแข็ง กรอบ แตกหัก (Lip Hardening)
3. ปากซีลแตกตามแนวรัศมี (Radial Tears)
4. สปริงรัดหลุดออกจากร่อง (Spring Pop-out)
5. น้ำมันซึมรอบนอกเบ้าเสื้อ (OD Leakage)
6. ยางบวม พอง ย้วย (Swelling & Blistering)
คำถามทางวิศวกรรมที่พบบ่อย (Technical FAQ)
รวบรวมคำตอบเชิงวิศวกรรมสำหรับการเลือกและบำรุงรักษาออยซีลและซีลไฮดรอลิก
Q: สัญลักษณ์ 3 ตัวเลขบนออยซีล เช่น 35-52-8 หมายถึงอะไร และวัดอย่างไร? ▼
Q: เมื่อไหร่ที่ต้องเปลี่ยนจากยาง NBR เป็นยาง Viton (FKM)? ▼
Q: ออยซีลมาตรฐานทั่วไปรับแรงดันได้เท่าไร และถ้ามีแรงดันสูงต้องใช้รุ่นไหน? ▼
Q: ปลอกซ่อมเพลา (Shaft Repair Sleeve / Speedi-Sleeve) ใช้งานอย่างไร? ▼
ต้องการขนาดพิเศษ สั่งกลึงซีล หรือปรึกษาแก้ปัญหาซีลรั่ว?
มีสต็อกกว่า 10,000 ไซส์ พร้อมส่งด่วนทั่วประเทศ หรือสั่งผลิตขนาดพิเศษตามแบบ CAD/DWG ได้ทันที